Δημοτική Ενότητα Πιερέων
Η Δημοτική Ενότητα Πιερέων έχει ως έδρα τη Δημοτική Κοινότητα Μουσθένης και αποτελείται από τις παρακάτω Τοπικές Κοινότητες:
Δημοτική Κοινότητα Μουσθένης
Χτισμένη στους πρόποδες του Παγγαίου,η Μουσθένη, υπήρξε για χρόνια το κεφαλοχώρι της περιοχής. Εκπληκτικά δείγματα αρχιτεκτονικής, έργα ηπειρωτών μαστόρων που μετανάστευσαν στα χρόνια του Αλή πασά, καθηλώνουν το βλέμμα μας. Τέσσερα τοξωτά γεφύρια που ενώνουν γειτονιές, έργα πιθανόν της ίδιας συντεχνίας, παραδοσιακά σπίτια στο χρώμα της ώχρας του μπλε, με χαγιάτια και τσατμάδες, το παλιό τουρκικό σχολείο με την επιγραφή στα αραβικά, βρύσες διάσπαρτες που ξεδιψούν τον οδοιπόρο, σοφούδια έξω απ’ τις βαριές ξύλινες πόρτες που μαζεύουν τα απογεύματα τις γειτόνισσες για το καθημερινό κουβεντολόι. Κόσμημα στο χωριό αποτελεί το κτίριο του Λαογραφικού Μουσείου.
Σημαντική για την ανάδειξη του χωριού είναι και η παρουσία του Πολιτιστικού Συλλόγου «Το Παγγαίο», που διοργανώνει κάθε καλοκαίρι το Φεστιβάλ Πιερίας Κοιλάδας με ποικίλες ποιοτικές εκδηλώσεις. Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται το παλιό Δημαρχείο, ένα καλαίσθητο πέτρινο κτίριο και μπροστά η πλατεία του χωριού, γνωστή με το όνομα «τζαμί», αφού εδώ υπήρχε τζαμί ως την ανταλλαγή των πληθυσμών. Στα νοτιοανατολικά του χωριού συναντάμε της Παναγιάς τις τρύπες ένα σπήλαιο που η παράδοση λέει πως οδηγεί στην ιστορική Μονή της Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας αφού κατά τις διηγήσεις των ντόπιων μια γάτα βγήκε στο μοναστήρι. Λίγο πιο κάτω υπάρχουν τα ερείπια των τειχών της Περγάμου.
Τοπική Κοινότητα Αυλής
Το χωριό Αυλή πήρε το όνομα του από το ιερό του Θράκα ήρωα «Ιππέα Αυλωνείτη», ενός τοπικού ήρωα που φύλαγε τα στενά ανάμεσα στα δύο βουνά Παγγαίο και Σύμβολο. Πάνω στον κεντρικό δρόμο η Αυλή δίνει την εντύπωση ενός αστικοποιημένου χωριού προχωρώντας όμως στο εσωτερικό του διαπιστώνουμε ότι έχει διατηρήσει μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία. Το χωριό βρισκόταν ψηλότερα λόγω όμως των κατολισθήσεων εγκαταλείφθηκε μετά τη δεκαετία του 50 και αφού δόθηκαν δάνεια στους κατοίκους μετέφεραν το χωριό νοτιότερα στη σημερινή του θέση.
Παλιά Αυλή: Σήμερα το παλιό χωριό ξαναζωντανεύει σιγά σιγά καθώς τα ερειπωμένα πέτρινα σπίτια αναστηλώνονται και η εκκλησία του Προφήτη Ηλία έχει αποκτήσει το πρότερο κάλλος της. Χτισμένη στα 1872, τρίκλιτη βασιλική, έχει ορθογώνιο σχήμα με νάρθηκα στη Δυτική και Νότια πλευρά του. Οι κολώνες του ναού και η σκεπή του είναι κατασκευασμένες από κορμούς δέντρων του Παγγαίου και το τέμπλο του είναι ένα ωραιότατο τέμπλο, δείγμα λαϊκής γλυπτικής και ζωγραφιάς. Στο προαύλιο του ναού και πίσω από το ιερό, βρίσκεται ο τάφος του παπα – Γιαννάκη Παπαϊωάννου, εφημέριου στην ενορία και μακεδονομάχου. Τα τελευταία χρόνια καθώς έχει κτισθεί και αρχονταρίκι στη γιορτή του Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου συγκεντρώνεται πλήθος κόσμου στη Θεία Λειτουργία και προσφέρεται και το κουρμπάνι. Φαίνεται πάντως πως η περιοχή ήταν κατά τα βυζαντινά χρόνια μοναστική, όπως μαρτυρούν τα τοπωνύμια: «Ο παππούλης», «τα κελιά», «η Αγία Μαρίνα», αλλά και τα ερείπια της μονής της Αγίας Βαρβάρας Βορειοδυτικά της Αυλής. Ο Επισκέπτη μπορεί αν επιθυμεί να προχωρήσει λίγο πιο πάνω, μέσα σ’ ένα καταπράσινο τοπίο, μέχρι να φτάσει σ’ ένα μικρό ρέμα με αντίθετη θερμοκρασία νερού, κρύο το καλοκαίρι και ζεστό το χειμώνα.
Τοπική Κοινότητα Δωματίων
Τοπική Κοινότητα Μελισσοκομείου
Μελισσοκομείο: Γλυκό το όνομα του, έξοχο και το μέλι του Παγγαίου μας προκαλεί να το γευτούμε. Η κεντρική πλατεία και ο Ναός της Μεταμορφώσεως που βλέπουμε μπροστά μας, αποτελούν σημείο αναφοράς για το χωριό. Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου δείχνει την πίστη των προγόνων μας. Στο Μελισσοκομείο σημειωτέον λειτουργεί και πολυθέσιο Δημοτικό σχολείο καθώς και το αθλητικό κέντρο που δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά και τους νέους της περιοχής να αθλούνται.
Πυργοχώρι: Κουλαλί το παλιό τουρκικό όνομα, αφού ο κουλές είναι ο πύργος και απαντάται ως τοπωνύμιο κι αλλού στο δήμο μας. Φαίνεται πως στο χωριό υπήρχε κάποιος παλιός πύργος ή μιναρές και ονομάστηκε έτσι. Ήδη από την είσοδο του χωριού μας υποδέχεται με τους νόστιμους μεζέδες του ο ιδιοκτήτης της ταβέρνας σ’ ένα φιλικό και ευχάριστο χώρο και ανηφορίζουμε προς το κέντρο του χωριού. Μπροστά μας βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου και στον ίδιο χώρο το παρεκκλήσι του Αγίου Γερασίμου του Νέου. Καθώς περιδιαβαίνουμε τους δρόμους του χωριού σταματάμε για να θαυμάσουμε κάποια οικήματα απομεινάρια μιας άλλης εποχής. Προς το τέλος του χωριού μας περιμένει μια ευχάριστη έκπληξη. Ένα ωραιότατο πέτρινο γεφύρι. Πάντα ένα γεφύρι προκαλεί χίλιες σκέψεις. Είναι αυτό που ενώνει μα και χωρίζει τους ανθρώπους και τους τόπους.
Τοπική Κοινότητα Μεσιάς
Μεσιά: Τα σπίτια εδώ είναι καινούργια, οι δρόμοι φαρδείς, οι πλατείες κομψές κι όλα αυτά με φόντο το πράσινο συνθέτουν ένα μοναδικό πίνακα ζωγραφικής. Εδώ μας περιμένει μια έκπληξη: ένα μικρό μονότοξο γεφύρι από πέτρα της περιοχής που διευκολύνει τη διάβαση των νερών από το νότιο Παγγαίο στο Μαρμαρά. Φαίνεται πως παλιότερα ανάμεσα στους δύο βραχίονες του Μαρμαρά που πηγάζει από την Εξοχή και καταλήγει στα Λουτρά Ελευθερών, υπήρχαν μικρά χωριά, τα λεγόμενα Μεσονήσια κι έτσι προέκυψε και η ονομασία Μεσιά. Έτσι δικαιολογείται και η παρουσία των επτά μονότοξων γεφυριών στην Πιερία Κοιλάδα που βέβαια δε σώζονται όλα σε ακέραιη μορφή.
Μέλισσα: Ένας μικρός οικισμός πνιγμένος στο πράσινο με την όμορφη πλατεία της μπροστά στον Άγιο Δημήτριο, πολιούχο του χωριού, που το όνομα του μας παραπέμπει πάλι στο έξοχο μέλι της περιοχής. Φαίνεται πως ο οικισμός αυτός κερδίζει έδαφος καθώς χτίζονται διαρκώς καινούργια σπίτια. Κουρασμένοι οι άνθρωποι από το θόρυβο της πόλης αναζητούν την ηρεμία της ζωής κοντά στη φύση και κυρίως την ανθρώπινη επαφή, την ουσιαστική επικοινωνία, τη ζεστή καλημέρα.
Τοπική Κοινότητα Μεσορόπης
Κυριολεκτικά χωμένη στην αγκαλιά του Παγγαίου βρίσκεται η Μεσορόπη, το Πήλιο της Καβάλας, όπως αλλιώς εύστοχα έχει ονομασθεί. Από δω πέρασε τα μαύρα χρόνια της δουλείας, ο Διδάχος του Γένους, ο Πατρο-Κοσμάς ο Αιτωλός κι εδώ σ’ αυτά τα βουνά είχε το αρχηγείο του ο καπετάν Τσιάρας κατά το Μακεδονικό αγώνα. Διπλή η ερμηνεία της ονομασίας της: ανά μέσω των ορέων οπή και πιο σίγουρα, μέσα στα ρώπια δηλαδή μέσα στους ευλύγιστους κλάδους στο δάσος. Όπως και να ‘χει, το χωριό μας μαγεύει εξαρχής: πλακόστρωτα σοκάκια, το πηγάδι στο μεσοχώρι, παραδοσιακά σπίτια, παλαιά καπνομάγαζα τα οποία συνέβαλαν στην ανάδειξη της Καβάλας ως κέντρο καπνεμπορίου, παλιά καταστήματα επαγγελματιών που έχουν λείψει μαρτυρούν την αλλοτινή ακμή του τόπου μα και το παντοτινό του κάλλος.
Τοπική Κοινότητα Πλατανοτόπου
Ο Πλατανότοπος πήρε το όνομα του από τα πολλά πλατάνια που υπάρχουν στην περιοχή. Ισιρλί ήταν η ονομασία του χωριού ως το 1926 οπότε και μετονομάσθηκε Πλατανότοπος. Η γεωργία και η κτηνοτροφία αποτελούν τις κύριες ασχολίες τους και στο χωριό λειτουργεί ελαιοτριβείο, οινοποιείο, τσιπουράδικο αλλά και εργοστάσιο εξόρυξης μαρμάρων. Πρόθυμοι και χαμογελαστοί οι κάτοικοι του μας οδηγούν στις κρυμμένες ομορφιές του τόπου τους. Ακολουθώντας ένα μονοπάτι δίπλα στο ρέμα φτάνουμε σε μια πέτρινη τοξωτή γέφυρα και συναντάμε σπηλιές που αφθονούν στο Παγγαίο. Το χωριό βέβαια αναπτύσσεται κυρίως κάτω από τον κεντρικό δρόμο κι εκεί στην κοιλάδα του Μαρμαρά και στη δεξιά του όχθη, υπάρχει ένας πανέμορφος χώρος αναψυχής και εστίασης, που έχει αξιοποιήσει η δημοτική αρχή, τα Καϊνάκια. Στην περιοχή βρέθηκαν «κιούγκια» – πήλινοι υδατοσωλήνες – μέσω των οποίων υδρεύονταν η γειτονική Αμφίπολη. Κατά καιρούς κάτοικοι της περιοχής βρίσκουν θραύσματα από κεραμίδια, νομίσματα και μάρμαρα και σύμφωνα με την τοπική παράδοση εδώ ήταν η Απολλωνία. Οι αρχαιολόγοι όμως μιλούν για μικρή εγκατάσταση των ρωμαϊκών και πρωτοβυζαντινών χρόνων.
Τοπική Κοινότητα Σιδηροχωρίου
Σιδηροχώρι: Δεμιρλί το παλιό τούρκικο του όνομα, Village du Fer, χωριό του σιδήρου κατά τους Γάλλους γιατί υπήρχε στην περιοχή εκμεταλλεύσιμο σιδηρομετάλλευμα. Η κοινότητα αυτή είναι ξεχωριστή κατά τούτο: αποτελείται από τέσσερις μικρούς και περιποιημένους οικισμούς: το Μεσότοπο, τον Καραβαγγέλη, το Δημαρά και το Σιδηροχώρι.
Απλωμένοι όλοι στα πόδια του Συμβόλου που δεν έχει βέβαια την ιστορία του Παγγαίου διαθέτει όμως και αυτό μια σπάνια ομορφιά καθώς είναι κατάφυτο και καλεί τους περιπατητές να το ανακαλύψουν. Θαυμάζουμε τα παλαιά τούρκικα σπίτια με τη σωστή ρυμοτομία, τις καθαρές και όμορφες πλατείες, τους μικρούς αλλά περιποιημένους ενοριακούς ναούς και τις λουλουδιασμένες αυλές που απλώνονται μπροστά από τα σπίτια.
Δύο οικισμοί αυτού του χωριού φέρουν τιμητικά τα ονόματα των οπλαρχηγών Παναγιώτη Δημαρά, από τα Βρέσταινα της Λακωνίας και Ευστάθιου Καραβαγγέλη από το Τρίκερι του Βόλου, οι οποίοι έπεσαν πολεμώντας ηρωικά στον τόπο αυτό κατά τη διάρκεια μιας φονικής μάχης που διεξήχθη στα 1897. Βρισκόμαστε λίγο πριν την έναρξη του ατυχούς ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897 που μετά την πτώχευση που προηγήθηκε ταπείνωσε διεθνώς την Ελλάδα και ένα σώμα εθελοντών που αποτελούνταν από Ποντιοκαυκάσιους ομογενείς υπό την αρχηγία των Δημαρά, Βελέντζα, Καραβαγγέλη ανέλαβε ένα σαμποτάζ κατά των τουρκικών σιδηροδρόμων στη γέφυρα της Αγγίστας. Προηγήθηκε όμως η μάχη στους πρόποδες του Συμβόλου που οδήγησε στην καταστροφή του σώματος. Τιμητικά και το φεστιβάλ που κάθε καλοκαίρι διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σιδηροχωρίου με πλούσιες εκδηλώσεις φέρει το όνομα «Παναγιώτης Δημαράς»